Matmazel Zey Zey

Ütopya Nedir? Ütopya Hakkında Felsefi Yazı

27.09.2022
70
Ütopya Nedir? Ütopya Hakkında Felsefi Yazı

Kelime büyük ingiliz hümanisti Thomas More ( 1478-1535 ) Yunanca ” ou ” ( Değil )  ve ” topos “tan ( yer,ülke ) türetmiş; kendi fikirleri doğrultusunda tasarlanmış ideal bir ülkenini bulunduğu adaya ” ütopya ” ismini vermiştir. XVII. yyy.’da ” ütopya “, hayal ülkesi manasında kullanılır. XVII. yüzyılın sonunda “ütopik “, hemen hemen ” fantastik, ulaşılması imkansız ” manasına gelir.

 

XX. yüzyılda kelime, özellikle Ernst Bloch’un eseri Ütopyanın Ruhu sayesinde, gelecekte baskı altında olmayan, daha iyi bir toplam için pozitif fikir taslağı tanımlar. Genel din kullanımında bütün toplum taslakları ütopya olarak adlandırılır.

İlk ütopyalar apokaliptik edebiyatta, semavi Kudüs’ün veya yeryüzündeki Tanrı aleminin tanımlaması biçiminde ortaya çıkmıştır. Efsanevi [W:atlantis], [W:Platon] ‘un ideal ülke fikirleri için zemin teşkil etmekteydi ve Augustinus onu eseri Tanrı Devleti tanımlar. Tüm ” Ütopyaların ” ortak özelliği açıklık ve düzendir. Sıklıkla Thomas More‘un ideal ülkesi ve Platon’un atlantis’i gibi bir ada üzerinde bulunurlar. İlk hükümdarı Utopos tarafından önce Güney Amerika anakarası ile bağlantısı kesilen

 

 

Thomas More‘un Ütopya adası, şekil itibariyle hilaninin sivri uçları arasında büyük, korunaklı bir limanın bulunan büyük bir Ay’a benzer. Esasen Ütopya’nın öteki kıyı şeridi de Güney Amerika kıtasal kütlesi ile öylesine korunur ki, er yerde demirleme imkanı bulunmaktadır. Bulunan tek resifi bir fenet kulesi işaret eder.54 şehrin hepsi de aynı plana göre ina edilmiştir ve ortası bir nehirde bulunan başşehri öyle çevrelemektedirler ki, herbiri yaklaşık bir günlük mesafededir ama en az 24 mil uzaklıktadır. Herkezin yapmakla yükümlü olduğu iş, mantıklı düzenekler ve otomatlar yardımıyla insanoğlu için kolaylaştırılmaktadır.

 

Ütopyalılar savaşı vahşice bulmakta ve bundan nefret etmektedirler. Ütopyalı tüccarlara ülke dışında kötülük yapıldığında, devlet şiddet ile tepki göstermekte, bilakis düşmanları kandırarak yenmekteydi. Yine de bütün erkek ve tüm konularda tamamen eşit haklara sahip kadın vatandaşlar da askeri hizmet eğitimi almaktadır. Savaş tamamen önlenemez duruma gelirse, Ütopyalılar ” Venelia ” ülkesinden savaşçı almaktadır. Thomas More kitabını 1516′da yayımladığından, ideal şehir henüz kölesiz idare edememektedir. Galiba Ütopya’nın mutlak dini torelansı, çağdaşları üzerinde en devrimci etkiyi yaratmıştır.

Aydınlanma döneminde özellikle çok sayıda ütopya yayımlanmıştır, ancak [W:Jonathan Swift]‘in Guliver romanlarındaki gibi, bunların sonlarına doğru pesimist-satirik kopmalar olmuştur. XIX. yüzyılın sonunda Samulet Butler satirik romanı Erehwon ile ayınlanmacıların optimist gelişim Ütopyaların ters dünyalar olarak ilan etti, en az romanının ismi kadar ters…

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.